Denizli'nin sembolü olan "Denizli Horozu", renk ve vücut
yapısı itibariyle ahenkli uzun ve güzel ötüşleriyle, ilimize
en uzak yörelere kadar isim yapmış yerli bir ırkımızdır.
Bazılarına göre Osmanlı İmparatorluğu zamanında
Arnavutluk'tan İstanbul'a getirilen uzun ötüşlü Berat
Horozlarının Denizli'ye getirilmesi ve Denizli'deki yerli
tavuklarla melezleşmesinden oluştuğu üretildiği söylenmekte
ise de bu doğru değildir. Zira renk ve vücut yapısı
bakımından aralarında hiç bir benzerlik yoktur. Denizli
Horozu bu bölgedeki insanların eskiden beri uzun ötüşlü
horozlara gösterdikleri özen sonucu kendiliğinden oluşmuş
bir ırktır.
Denizli Horozu, birbiriyle
uyum sağlayan renkleri, vücut yapısı hepsinden önemlisi uzun ve
güzel ötüşü ile ünü Türkiye sınırları dışına taşmış yerli bir
ırktır.
Denizli Horozunun gözleri
siyah ve sürmelidir. Bacakları koySu gri veya mor, ibikleri
balta ibik şeklindedir. Kulakçık kırmızı veya kırmızı üzerinde
beyaz beneklidir. Renkleri genelde siyah ve kirli beyazın ortak
karışımıdır. Bazen kanat tüyleri üzerinde kahverengi renkler
bulunur. Al horozlarda ise siyah-kırmızı ortaklaşa karışım
halindedir. Canlı ağırlık ortalama 3- 3.5 kg. civarındadır.
Denizli Horozları renklerine,
vücut yapılarına ve ibik şekillerine göre 3'e ayrılır.
Renklerine göre Demirkır, Pamukkır,
Kınalı, Al, Siyah ve
Kürklü olmak üzere 6 tipe ayrılırlar. Vücut yapılarına
göre Yüksek Boyun, Sülün, ve
Küpeli olmak üzere 3 tipi vardır. İbik şekillerine göre
ise Geniş İbik ve Dar İbik
olmak üzere 2 tipi vardır.
Denizli Horozunun sesi,
tonuna ve netliğine göre de sınıflandırılır. Ses ve ötüş
özelliklerini de şöyle sıralayabiliriz;
Ses tonuna göre;
İnce, Davudi ve Kalın.
Davudi ses, ince sesle kalın ses arasında ve kalın sese
yaklaşan tek bir sestir.
Seste netliğe göre
dörde ayrılıyor;
Net Ses, Hüzünlü Ses ve Dalgalı (Alaycı) Ses
Beğenilerek dinlenilen ses ise net ses olarak
adlandırılanıdır. Ender rastlanan hüzünlü ses sanki neyden
çıkıyormuş gibi bir his verir.
Ötüşleri de yalancı ve esas olmak üzere iki ayrı
şekilde değerlendiriliyor. Esas ötüşte horoz bütün kabiliyetini
ortaya koyarak ses çıkartır.
Ötüşleri, ötüş anındaki vücut pozisyonuna göre Aslan
Ötüş, Kurt Ötüşü, Yiğit Ötüşü, Pus Ötüşü olmak üzere 4'e
ayrılır.
Ötüş anında horoz ;
Aslan Ötüşü, Kurt Ötüşü, Yiğit Ötüş ve Pus Ötüş
pozisyonlarından birini alır.
Aslan ötüşte baş ve boyun
biraz yukarıda, at boynu veta yay gibi gergindir boyun tüyleri
aslan yelesi gibi kabarır.
Kurt ötüşte baş ve boyun
tamamen yukarıya uzanmıştır. Kuyruk tarafı oturacakmış gibi
gittikce yere yaklaşır.
Yiğit ötüşte normal duruşunu
pek bozmaz ğöğsünü kabartır başını hafif ileri uzatır ve rahat
şekilde öter.
Pus ötüşte ise ötüş
müddetince horoz yatacakmış gibi bir pozisyon alır.
Ötüşte dikkat edilen temponun
yavaş yavaş yükselmesi ve bitiş döneminde de yavaş yavaş
alçalmasıdır.
Denizli Horozu' nun birinci
yılda ötüş uzunluğu 20-25 saniye arasında değişir daha sonraki
yıllarda ise her yıl 5-6 saniye artar .
İyi bir Denizli Horozu'nda
görünüş canlı bacaklar, boyun uzun ve kuvvetli göğüs, geniş ve
derin kuyruk, dik başa doğru meyilli olmalıdır. Tavukta da aynı
özellikler aranır. Denizli Horozları'nın birinci yılda ötüş
uzunlukları 20-25 sn. olmaktadır.
Tarım İl Müdürlüğü bünyesinde
oluşturulan Denizli ırkı üretim birimince yetiştirilen Denizli
Horozları genel olarak 100 baş’lık bir sürü halinde elde
tutulmaktadır. Damızlık horozlar seçildikten sonra kalanlar
Mart, Nisan ayından itibaren yurdun çeşitli yerlerinden gelen
taleplere göre satılmakta, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran
aylarında, ilde civciv satışı yapılmaktadır.
 |